Textus Originalis

SICILIA 67 HALAESA

non sunt, patet certum agri locandi pretium fuisse idque fortasse in praescriptis quae perierunt notatum; porro si omnes eodem aestimabantur, sequitur omnes ei minus ejusdem amplitudinis, at eiusdem bonitatis fuisse omnes omnesque per aestimio ut aiunt ubertatis divisos. Confirmat hoc Δαμοσίωνες illud δωδέκατον (nam sic scribendum, cf. commentar. p. 12) i. e. seminarium elapsum duarum sortium spatium occupans, quod si deabus sortibus aequale dici poterat ita ut quanti esset quivis scire deberet, patet singulas sortes certi pretii fuisse omnesque eiusdem fere praestantiae et ubertatis. Aetas tituli cum orthographicis indiciis definitur (scribitur Gnaeus pro Gnaeus, βουλά pro βολά, iota mutum dativis nusquam adicitur), tum maxime ex describendi terminandique ratione vere Romana usuque vocabuli τέρμων (Graeci enim ὅρος dicere solebant) ab Romanis accepto intellegitur; vide quae accuratius disputavi comment. p. 15 sqq. Scriptus titulus post stabilitam in Sicilia Romanorum dominationem. Ipsa locorum descriptio ut illa aetate fuerit accuratissima et apertissima, ita nobis difficillima esse debet et plerumque obscura. Maximo opere differunt prioris paginae agri ab eis qui in posteriore describuntur: illic solum planum ac ferax, variis arboribus consitum, multis fluviis rivis fontis perfusum, hic colles nudos saxa torres aedificia nec tamen ager sterilis vel aquarum inops; haec omnia et si quae sunt alia inserviunt finibus observandis. Potiora quaedam breviter explicabo. I 21 παρὰ τὸν Ὀπλικανόν, haec via diminutiva videtur a Niso vocabulo, de quo cf. supra tit. Acrensis 217. Terminatur autem sors septima non ipsa via, sed fossa quae iuxta viam decurrit; omnes enim illae viae publicae sunt non finium causa directae, sed itinerum (Siculus Flaccus de condic. agr. p. 147, 9 Lachm.) eoque exemptae possessionibus — 21 Τάπανος aedificium est arte munitum cf. v. 52 — 38 τῶν ἐλαιῶν τὸν ἐπιγεγραμμένον E, quaeritur quid hic figura significetur. Omnium saepissime pro terminis sunt arbores olivae et scrobibus quidem agri pleni sunt et in uno rigues, quod ubique eodem modo significatur ἐς τὸν ἐλαιῶν, ἐν ᾧ τύμβος. Itaque in ipsis oleis notae quaedam fuerint necesse est, fueruntque arbores notatae. Iam vero in paginae saltem prioris legibus omnibus et in posterioris prioribus, ubicunque ab olea ad oleam fines diriguntur, ad extremam haec formula adicitur αἱ ἐλαῖαι αἱ ἐπιγεγραμμέναι αὗται ἕπονται τῷ κλάρῳ τούτῳ, contra ubi non sunt oleae pro terminis, deest formula: hinc consequitur oleas terminales ipsas esse τὸν ἐπιγεγραμμένον. Ab his autem notatis arboribus distinguendae sunt eae quibus nota E insignita esse dicitur; quae quoniam non additur pertinenter ad ipsum sortem areae, hinc colligi potuit addito hoc opus non fuisse ipsum addere quod sciret quivis oleas servari dcuisse: conieci notam illam explicandam esse ἐκ(τὸς) Α(λαίσου) ἱεράν. Accedit plane singularis nota II 59 ἐν ᾧ ἐπίγραμμον, quae qualis fuerit non exputo, nisi forte lapidarii culpa ipsa illa nota E ibi ciderit — 62 Adrani Siculi dei fanum non extra fines agrorum locandorum, sed in medio agro situm videtur; hinc in qui hunc agrum conduxerit παρὲξ τοῦ ῥοειδίου ἐξαπόδου ποτὶ τὸ Ἀδρανίειον καὶ κ' πόδας ἀποστασεῖ (Frontinus de controv. agr. p. 57, 12) ἀπὸ τοῦ ναοῦ παντῇ (servitus viae?) — 70 hoc praecipitur in circuitu oliveti si qui inter agros siti sint is ut pertineat ad agrum extra fines; sacra an religiosa intellegenda sint loca nescio, certe non videntur ea fuisse sacra quae etiamtum celebrarentur. Coriarium autem et popinam ideo vetatur ne quis illic constituat, ne odor nidorque culinae fumantis vel cerii madentis arboribus colendis officiat. II 12 τῶν πλεόνων et 25 τῶν ῥιζάνων (s. ῥιζανῶν) fluviorum nomina esse putaverat Franz, quod ipsa descriptione redarguitur: videntur idem esse quod paterat, quod ipsa descriptione redarguitur: videntur idem esse quod nostrae fiumare. Porro id notatu dignum — 33 omnino quattuor sunt jura, prima II 36 τὰ ὕδατα ῥεῖ ἐς τὸν ἐλαιῶν s. similia, altera turris (tupplior II 63), sed castellum videtur esse; altera Δ κατὰ τὸ ἱερὸν τοῦ Ἀπόλλωνος II 54, 63; tertiam habemus II 65 πρῶτα καθαριουμένα (sic enim scribendum) ποτὶ τὸν Κύμβωλον, similemque non vere eandem quartam II 76 ὑπὲρ τὰς σκαφιὰς ποτὶ τὸν Κύμβωλον. Fortasse 1st significat cupressetum (cf. Hygin. p. 128, 16) — 34 τὸν ῥοῦν τὸν κατὰ τὴν Ἅλαισον τῇ γῇ κάτω, κατὰ τῇ ἑστιάσει συμποσίου; intellegendum sine dubio Apollinis fanum, cf. infra v. 63 ἀπὸ τᾶς ὁδοῦ τᾶς κατὰ τὸ ἱερὸν τοῦ Ἀπόλλωνος τᾶς κατὰ τὰ χάλκια τί ποτὶ τῇ κατηγορίᾳ. Mirum vero priore loco Apollinis nomen non commemorari, commemorari vero altero loco: constructum si factum esset nemo offenderet, illud vero defendi vix potest; itaque lapidarii errorem hoc quoque loco fortasse corrigemus scribendo v. 54 κατὰ τὸ ἱερὸν [τοῦ] Ἀπόλλωνος. 353 In D. Maria de Palatio (Halaesae) II lapide a Thesa prope gradus quibus ad aram maiorem ascenditur GVALT. Nunc Panormi in museo. / / / / Ο Λ Ο Ι Σ Π Α Σ Ι : Α Μ Ο Σ Τ Ω Ν Α Λ Α Ι Σ Ι Ν Ω Ν Ο Γ Ε Η Η Ν · Δ Ι Ο Γ Ε Ν Ε Ο Σ Λ Α Π Ρ Ω Ν Α Ε Ρ Γ Ε Σ Ι Α Σ · Ε Ν Ε Κ Α E / Θεὸῖς πᾶσι ὁ δ]ᾶμος τῶν Ἁλαισίνων Δι]ογένην Διογένους Λάπρωνα εὐ]εργεσίας ἕνεκα. Descripsimus Dessau et ego. Paucisius cod. Vat. 6056 f. 56'; edidit Gualterus 138 = 298 (Murat. 554, 3; Torremuzza storia di Alesa p. 7. 143, Sic. V 16 = 17; Franz 5595). Supplevit Gualterus idemque monuit apud Cic. Verr. II 7, 19 Apollodorum Laphirorem Halaesinum memorari. 354 Ad S. Mariae de Palatio, in aditueta aede GVALT. Periisse lapidem ait TORR. Ν Ο Ν Τ Ω Ν Ι Ε Ρ Ω Ε Ν Ο Ε Σ Α Λ Π I Ρ Ω Ν Α Ε Ν Κ Α Ι Ε Υ Ε Ρ Γ Ε Τ Η Gualterus 140 = 302 (inde Torremuzza storia di Alesa p. 145, Sic. III 9 = 10; Franz 5596). 1 I E P Ω N Gualt. 2 errore typographico; nam in commentario p. 129 habet Ι Ε Ρ Ε Ω Ν vertitque sacerdotem — 2 Λ : Ο Γ Ε Gualt. 1, Λ Ο Γ Ε id. 2. [Ὁ δᾶμος τῶν Ἁλαισίνων] τὸν δεῖνα τοῦ δεῖνα] τὸν ἱερ[έα] τῶν [θεῶν] . . . . γρα[μμ]ατέα τῶν ἱερῶν ἔννουν καὶ εὐεργέτην. V. 3 cogita τὴν πρῶτον vel ἄριστον γρα[μ]ατέα — 4 et 5 supplevit Franz.