Textus Originalis
GALLIA — ITALIA
Wess. 553, 1 fit a Burdigala Arelate usque milia CCCLXXII, 2 mutationes XXX, mansiones XI. 3 mutatio Arnagine mil. VIII 4 mutatio Bellinto mil. X 5 civitas Avenione mil. V 6 mutatio Cypresseta mil. V 7 civitas Arausione mil. XV 8 mutatio Ad Letoce mil. XIII 9 mutatio Novem Craris mil. X 10 mansio Acuno mil. X 554, 1 mutatio Bantianis mil. XII 2 mutatio Umbenno mil. XII 3 civitas Valentia mil. VIIII 4 mutatio Cerebelliaca mil. XII 5 mansio Augusta mil. X 6 mutatio Darentiaca mil. XII 7 civitas Dea Vocontiorum mil. XVI 8 mansio Luco mil. XII 9 mutatio Vologatis mil. VIIII 555, 1 inde ascenditur Gaura mons 2 mutatio Cambono mil. VIII 3 mansio Monte Seleuci mil. VIII 4 mutatio Daviano mil. VIII 5 mutatio Ad Finem mil. XII 6 mansio Vappinco mil. XI Wess. 555, 7 mansio Catorigas mil. XII 8 mansio Ebreduno mil. XVI 9 inde incipiunt Alpes Cottiae 10 mutatio Ramae mil. XVII 11 mansio Byrigante mil. XVII 556, 1 inde ascendis Matronam 2 mutatio Gesdaone mil. X 3 mansio Ad Marte mil. VIIII 4 civitas Segussione mil. XVI 5 inde incipit Italia 6 mutatio Ad Duodecimum mil. XII 7 mansio Ad Fines mil. XII 8 mutatio Ad Octavum mil. VIII 9 civitas Taurinis mil. VIII 10 mutatio Ad Decimum mil. X 557, 1 mansio Quadratis mil. XII 2 mutatio Ceste mil. XI 3 mansio Rigomago mil. VIII 4 mutatio Ad Medias mil. X 5 mutatio ad Cottias mil. XIII 6 mansio Laumello mil. XII 7 mutatio Duriis mil. VIIII 8 civitas Ticino mil. XII 9 mutatio Ad Decimum mil. X 10 civitas Mediolanum mil. X 11 mansio Fluvio Frigido mil. XII
553, 1 Sunt m. p. CCCLXXIII et totidem numeri collecti efficiunt. Nam leug. CVIII = mil. CLXII + CCXI = mil. CCCLXXIII. 2 Mutationum nomine stationes omnes, mansionum civitates et mansiones comprehenduntur. Burdigala seposita sunt praeter vicum et castellum: mutationes XXX, mansiones X. 3 Ernagino 6—7 XV 554, 6—7 XXIII 555, 8 Eburoduno 11 Brigantione XVIII 557, 2—3 XVI aut XIII 9 XII 11 versus post 560, 1 inserendus.
Traduzione
English — scholarly
ARETHE Knowledge Engineering DivisionGAUL — ITALY
Wess. 553, 1 the total from Burdigala as far as Arelate is 372 miles, 2 mutations XXX, mansiones XI. 3 mutatio Arnagine, miles VIII 4 mutatio Bellinto, miles X 5 civitas Avenione, miles V 6 mutatio Cypresseta, miles V 7 civitas Arausione, miles XV 8 mutatio Ad Letoce, miles XIII 9 mutatio Novem Craris, miles X 10 mansio Acuno, miles X 554, 1 mutatio Bantianis, miles XII 2 mutatio Umbenno, miles XII 3 civitas Valentia, miles VIIII 4 mutatio Cerebelliaca, miles XII 5 mansio Augusta, miles X 6 mutatio Darentiaca, miles XII 7 civitas Dea Vocontiorum, miles XVI 8 mansio Luco, miles XII 9 mutatio Vologatis, miles VIIII 555, 1 thence one ascends Mount Gaura 2 mutatio Cambono, miles VIII 3 mansio Monte Seleuci, miles VIII 4 mutatio Daviano, miles VIII 5 mutatio Ad Finem, miles XII 6 mansio Vappinco, miles XI Wess. 555, 7 mansio Catorigas, miles XII 8 mansio Ebreduno, miles XVI 9 here begin the Cottian Alps 10 mutatio Ramae, miles XVII 11 mansio Byrigante, miles XVII 556, 1 thence you ascend Matrona 2 mutatio Gesdaone, miles X 3 mansio Ad Marte, miles VIIII 4 civitas Segussione, miles XVI 5 here Italy begins 6 mutatio Ad Duodecimum, miles XII 7 mansio Ad Fines, miles XII 8 mutatio Ad Octavum, miles VIII 9 civitas Taurinis, miles VIII 10 mutatio Ad Decimum, miles X 557, 1 mansio Quadratis, miles XII 2 mutatio Ceste, miles XI 3 mansio Rigomago, miles VIII 4 mutatio Ad Medias, miles X 5 mutatio ad Cottias, miles XIII 6 mansio Laumello, miles XII 7 mutatio Duriis, miles VIIII 8 civitas Ticino, miles XII 9 mutatio Ad Decimum, miles X 10 civitas Mediolanum, miles X 11 mansio Fluvio Frigido, miles XII
553, 1 They are 373 m.p. and the same number is given by the sum of the individual figures. For 108 leagues = 162 miles + 211 miles = 373 miles. 2 Under the name mutationes all stations are included, under mansiones the civitates and mansiones. Burdigala is set aside, as well as the vicus and castellum: mutations XXX, mansiones X. 3 Ernagino 6—7 XV 554, 6—7 XXIII 555, 8 Eburoduno 11 Brigantione XVIII 557, 2—3 XVI or XIII 9 XII 11 the line is to be inserted after 560, 1.
Commentario Arethe
GALLIA — ITALIA — NORICUM — PANNONIA — MOESIA
Pages 87–89 (Wess. 555–570) trace the pilgrim's route from southern Gaul through Italy to the Balkans. The route enters Italy at the Mont Genèvre Pass (where the Bordeaux text provides the station 'Gaeseone' = Cesana Torinese), passes through Augusta Taurinorum (Turin), Mediolanum (Milan), Brixia (Brescia), Verona, and Aquileia, then crosses into Pannonia via Emona (Ljubljana) and proceeds along the Sava valley to Sirmium (Sremska Mitrovica). The pilgrim's route through northern Italy follows the same trunk roads as the Antonine Itinerary, but the mutationes/mansiones distinction provides finer resolution. The distances between post-stations reveal the practical infrastructure of the cursus publicus (imperial postal system) in the 4th century.